Hoe diep moet je vallen om jezelf terug te vinden?
Hij spreekt met zijn voeten en vlucht, dwars door het hooggebergte, de woestijn, over zee en hoopt in Europa zijn stem terug te vinden. En zijn waardigheid.
Door het lezen van Tranen van Eritrea ontmoeten we meer dan alleen een schrijver.We ontmoeten de gevluchte verteller, een volk, en generaties die hun tradities en waarden wisten te bewaren te midden van geweld en ontwrichting. Maar bovenal ontmoeten we in dit boek – als in een spiegel – onszelf. We worden uitgedaagd onze medeverantwoordelijkheid voor wreedheid en onmenselijke daden onder ogen te zien.Vluchten voor geweld is geen misdaad, maar een daad van waardigheid. Door de vluchteling een veilig thuis te bieden, krijgen wij de kans om onze gedeelde menselijkheid te herstellen.‘Het strengste asielbeleid ooit’ maakt onszelf tot vluchteling van ons mens-zijn.Annette Nobuntu MulFounder Ubuntu SocietyVoorzitter Stichting Ubuntu NederlandAuteur Opsoek naar UbuntuHoofdopleider ‘Ubuntu, Leiderschap en Burgerschap’ aan de ISvW
Vluchtelingen zijn extra kwetsbaar voor mensenhandel. Sommigen worden seksueel uitgebuit, gedwongen tot arbeid of moeten gevaarlijke taken verrichten, zoals het rondbrengen van drugs. Mensenhandel vormt een ernstige inbreuk op de menselijke waardigheid.’ComenshaCoördinatiecentrum tegen mensenhandel
Tranen van Eritrea
Hoeveel verdriet kan een familie aan?
Hoe diep moet je vallen om jezelf terug te vinden?
Dit zijn wellicht de twee meest existentiële vragen, die je jezelf, als lezer van Tranen
van Eritrea, niet niet kunt stellen. Daarmee raakt dit waargebeurde verhaal, van drie
generaties Mdre Bahri’s, op indringende wijze overstijgende en universele thema’s
en waarden: omgaan met duivelse dilemma’s, angsten, loyaliteitsconflicten, keuzes
tussen leven en dood, en het behoud van waardigheid.
Door het lezen van Tranen van Eritrea ontmoeten we meer dan alleen de schrijver,
Iseyas Amanuel. We ontmoeten de gevluchte verteller, een volk, en generaties die
hun tradities en waarden wisten te bewaren te midden van geweld en ontwrichting.
Maar bovenal ontmoeten we in dit boek – als in een spiegel – onszelf. We worden
uitgedaagd onze medeverantwoordelijkheid voor wreedheid en onmenselijke daden
onder ogen te zien. Vluchten voor geweld is geen
misdaad, maar een daad van waardigheid. Door de vluchteling een veilig thuis te
bieden, krijgen wij de kans om onze gedeelde menselijkheid te herstellen. Immers
‘het strengste asielbeleid ooit’ maakt onszelf tot vluchteling van ons mens-zijn.
Opvallend is, dat Tranen van Eritrea is geschreven door een schrijversduo: Iseyas
Amanuel de verteller en Laurence Bollen de vertaler. ‘Wat ik verloor was mijn thuis,
wat ik vond was mijn ziel’ zegt Iseyas. Door het boek samen te schrijven lijkt er een
vloeiende dans te zijn ontstaan tussen de ziel van de één en de stem van de ander.
De verteller en de vertaler zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zoals wij mensen
allemaal: ‘Ik ben omdat wij zijn’.
Annette Nobuntu Mul
Founder Ubuntu Society
Opleider, spreker en auteur






Lis –
Tranen van Eritrea is geen gewoon boek. Het is een doorleefde getuigenis, verteld met de warmte van een kampvuur en de kracht van generaties. Laurence Bollen en Iseyas Amanuel weven een indringend verhaal over kolonisatie, verzet en menselijke waardigheid, vanuit het hart van de Eritrese cultuur.
Met poëtische, maar toegankelijke taal geven ze een stem aan wie vaak ongehoord blijven. Wat begint als een familieverhaal, ontvouwt zich tot een diep menselijke spiegel: rauw, eerlijk en hoopvol.
Een boek dat geschiedenis voelbaar maakt en de lezer eraan herinnert wat echt telt: verbondenheid, compassie en de moed om te blijven vertellen.
Dominique –
Wat een fantastische boek van begin tot einde spannend! Een echte aanrader!🥰
Julia –
Het boek is aangrijpend, en gaat over een familie verscheurd door oorlog en dictatuur. Het zal iedereen raken door zijn eerlijkheid en menselijke toon.
Ali –
complimenten aan de schrijvers, book geeft een beeld over wat er gebeurt tijdens oorlog gebeurt en met families. Een bijzonder, aangrijpend book.
Jerôme –
Interessant boek waarin je meer te weten komt over het verleden van Eritrea met Italië en hoe de mensen in Eritrea daar mee om gaan, super leeservaring!
Noah –
Het boek grijpt je aan vanaf de eerste pagina. Ongekend ontroerend en op een zeer interessante manier geschreven. Complimenten aan de schrijvers!
Professionele Review –
Tranen van Eritrea
Hoeveel verdriet kan een familie aan?
Hoe diep moet je vallen om jezelf terug te vinden?
Dit zijn wellicht de twee meest existentiële vragen, die je jezelf, als lezer van Tranen
van Eritrea, niet niet kunt stellen. Daarmee raakt dit waargebeurde verhaal, van drie
generaties Mdre Bahri’s, op indringende wijze overstijgende en universele thema’s
en waarden: omgaan met duivelse dilemma’s, angsten, loyaliteitsconflicten, keuzes
tussen leven en dood, en het behoud van waardigheid.
Door het lezen van Tranen van Eritrea ontmoeten we meer dan alleen de schrijver,
Iseyas Amanuel. We ontmoeten de gevluchte verteller, een volk, en generaties die
hun tradities en waarden wisten te bewaren te midden van geweld en ontwrichting.
Maar bovenal ontmoeten we in dit boek – als in een spiegel – onszelf. We worden
uitgedaagd onze medeverantwoordelijkheid voor wreedheid en onmenselijke daden
onder ogen te zien. Vluchten voor geweld is geen
misdaad, maar een daad van waardigheid. Door de vluchteling een veilig thuis te
bieden, krijgen wij de kans om onze gedeelde menselijkheid te herstellen. Immers
‘het strengste asielbeleid ooit’ maakt onszelf tot vluchteling van ons mens-zijn.
Opvallend is, dat Tranen van Eritrea is geschreven door een schrijversduo: Iseyas
Amanuel de verteller en Laurence Bollen de vertaler. ‘Wat ik verloor was mijn thuis,
wat ik vond was mijn ziel’ zegt Iseyas. Door het boek samen te schrijven lijkt er een
vloeiende dans te zijn ontstaan tussen de ziel van de één en de stem van de ander.
De verteller en de vertaler zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zoals wij mensen
allemaal: ‘Ik ben omdat wij zijn’.
Annette Nobuntu Mul
Founder Ubuntu Society
Opleider, spreker en auteur
Tekie –
Een verhaal van drie generaties, 130 jaar geschiedenis in één boek. Je wilt niet stoppen met lezen. Een ontroerend en pijnlijk verhaal. Het begint in één familie en gaat door naar het land. Een verhaal dat Eritrea en het Eritrese volk introduceert.
Ewout Dönszelmann (geverifieerde eigenaar) –
Iseyas Amanuel heeft samen met Laurence Bollen op een zeer pakkende wijze beschreven hoe het is om in een bezet land te wonen en er uiteindelijk uit te vluchten. De verhalen van zijn grootvader en vader geven een beeld van hoe Eritrea in de loop van de tijd is overheerst en wat daar de gevolgen voor de familie van zijn. Het persoonlijke verhaal van Iseyas over zijn vlucht die hem uiteindelijk in Rijswijk brengt is aangrijpend. Net zo aangrijpend als het door hem zelf vertelde verhaal een aantal jaar geleden. Mooi dat dit nu in een boek is verwoord.
Iseyas en Laurence, dank hiervoor.
Marijo Bakker –
Tranen van Eritrea
Auteur(s) : Iseyas Amanuel, Laurence Bollen
Details
Uitgeverij: Droomvallei Uitgeverij
ISBN : 9789493314610
Taal : Nederlands
Uitvoering : Paperback
Aantal pagina’s : 480
Verschijningsdatum : juni 2025
Thema : Biografie: algemeen
Die boek heb ik gekregen als recensie exemplaar van uitgeverij Droomvallei Uitgeverij in ruil voor mijn eerlijke mening. Maar dat staat natuurlijk buiten kijf. Heel hartelijk dank voor dit exemplaar.
Achterflap/samenvatting van het verhaal.
Het waargebeurde rauw-poëtische verhaal van drie generaties Mdre Bahri’s in een verscheurd land. Grootvader Gebre strijdt met zijn raad van wijzen voor de autonomie van Eritrea, maar het land wordt tegen internationale afspraken in ingelijfd bij Ethiopië. Er breekt een eindeloze vrijheidsstrijd uit. De familie wordt verscheurd. Dochters in de vrijheidsbeweging, Zoon Amanuel gedwongen te vechten voor de vijand. Na de onafhankelijkheid keert de angst in stilte terug. In die wereld groeit kleinzoon Iseyas Amanuel op. Wanneer hij zich uitspreekt, belandt hij in het meedogenloze gevangenissysteem. Maar hij geeft niet op. Hij spreekt met zijn voeten en vlucht, dwars door het hooggebergte, de woestijn, over zee en hoopt in Europa zijn stem terug te vinden. En zijn waardigheid.
Door het lezen van Tranen van Eritrea ontmoeten we meer dan alleen een schrijver.
We ontmoeten de gevluchte verteller, een volk, en generaties die hun tradities en waarden wisten te bewaren te midden van geweld en ontwrichting. Maar bovenal ontmoeten we in dit boek – als in een spiegel – onszelf. We worden uitgedaagd onze medeverantwoordelijkheid voor wreedheid en onmenselijke daden onder ogen te zien.
Vluchten voor geweld is geen misdaad, maar een daad van waardigheid. Door de vluchteling een veilig thuis te bieden, krijgen wij de kans om onze gedeelde menselijkheid te herstellen.
‘Het strengste asielbeleid ooit’ maakt onszelf tot vluchteling van ons mens-zijn.
Annette Nobuntu Mul
Founder Ubuntu Society
Voorzitter Stichting Ubuntu Nederland
Auteur Opsoek naar Ubuntu
Hoofdopleider ‘Ubuntu, Leiderschap en Burgerschap’ aan de ISvW
Vluchtelingen zijn extra kwetsbaar voor mensenhandel. Sommigen worden seksueel uitgebuit, gedwongen tot arbeid of moeten gevaarlijke taken verrichten, zoals het rondbrengen van drugs. Mensenhandel vormt een ernstige inbreuk op de menselijke waardigheid.’
Comensha
Coördinatiecentrum tegen mensenhandel
De cover:
Mooie cover maar straalt ook eenzaamheid uit. Maar ook wilskracht.
Inhoud en opmaak:
Mooi lettertype misschien wat aan de kleine kant. De hoofdstukken hebben een naam en dat houdt het verhaal overzichtelijk. Het boek is wat zwaar daarom heb ik ook het ebook aangeschaft.
Mijn beleving van het verhaal.
Dit boek vind ik niet makkelijk te lezen. Er komen veel ongebruikelijke namen voor ons westerling in voor. Dat maakt het een beetje lastig om te lezen. Omdat de personen vaak weer vernoemd zijn naar voorouders. Is het wat lastig de personen uit elkaar te houden. Door het lezen van het boek “Tranen van Eritrea” word ik een oorlog in gesleept waarvan ik nog nooit gehoord heb en me ook afvraag waarom niet. Je wordt langzaam meegenomen in het verhaal van drie generaties Mdre Bahrein. Een hartverscheurend verhaal. Jongeren maar ook wel ouderen worden gedwongen te vechten. Ze hebben ook geen keus: vechten of in de gevangenis. Je mening uitspreken is levensgevaarlijk. Maar toch blijven ze hoop houden en wat ik persoonlijk heel verwonderlijk vind. Hoe kan het dat hun geloof in God zo vol vertrouwen blijft? In de wereld van de oorlog groeit Iseyas Amanuel op. Het verhaal neemt ons mee naar eerst zijn voorouders en familie. Daarna zijn vlucht naar een vrij land, de ontberingen die hij moet doorstaan, maar het geloof dat hij het gaat halen. Door dit boek geeft hij de mensen in Eritrea een stem. Om over zo’n boek een goeie recensie te schrijven is bijna niet mogelijk. Ieder woord is te veel, dit boek moet gelezen worden ook al is het misschien niet zo makkelijk om te lezen. Maar het boek verdient om gelezen te worden. Ik zou het bijna willen uitschreeuwen. Dank je wel dat jullie me gevraagd hebben dit boek te lezen Laurence Bollen en Iseyas Amanuel. Het bijna een schande om dit boek te beoordelen met sterren, maar dat wordt van ons gevraagd.
Dit boek verdient dikke vijf sterren.
Laurence –
Beste Laurence,
Ik moet bekennen dat het boek soms moeilijk te volgen is. Het is een diepgaand en gelaagd antikoloniaal narratief dat de lineaire eurocentrische manier van geschiedschrijving niet volgt. In het boek lopen de drie generaties voortdurend door elkaar heen. Het trauma van de een activeert de herinnering van de ander. Dit constante schakelen tussen het koloniale verleden, de loopgravenoorlog en de hedendaagse vluchtelingencrisis kan desoriënterend werken.
Inhoudelijk wordt het écht complex wanneer de vijand van gedaante verandert. In het begin is het verhaal overzichtelijk, er is een duidelijke buitenlandse onderdrukker (Italianen, dan Ethiopische keizer Haile Selassie en de brute militaire Derg-junta). Maar halverwege het verhaal verschuift de dynamiek naar de interne onderdrukking door het eigen, onafhankelijke Eritrese regime onder Isaias Afewerki. De transformatie van de bevrijders in meedogenloze tirannen dwingt je om te accepteren dat de postkoloniale werkelijkheid grijs en traumatisch is, niet zwart-wit.
Ik vind het boek een voorbeeld van een krachtig antikoloniaal narratief vanwege de volgende twee morele pijlers:
1. Het boek weigert de Eritrese vluchteling neer te zetten als een anonieme slachtoffer in de Europese asielcrisis. De vlucht van Iseyas Amanuel is geen geïsoleerd ‘migratieprobleem’, maar de logische, tragische uitkomst van decennia aan geopolitiek falen door zowel westerse machten (de VN in 1950) als regionale imperialisten.
2. Het boek fungeert ook als een aanklacht tegen elke vorm van historische amnesie. Als Indo’s dragen wij een duale erfenis mee. We zijn slachtoffer én dader tegelijk. We waren slachtoffer van de koloniale rassensegregatie, de Japanse bezetting, de gruwelen van de Bersiap-periode en de kille, harteloze ontvangst bij de repatriëring in Nederland. Maar we waren historisch gezien ook het instrument van de kolonisator; als radertjes in het KNIL-leger of de koloniale bureaucratie hielden we mede een systeem van onderdrukking in stand. Deze tragische spagaat dwingt tot een diepe postkoloniale (h)erkenning. Het leert ons dat onderdrukking zelden zwart-wit is.
Dat het boek moeilijk te volgen is, is in feite de ultieme literaire weerspiegeling van het postkoloniale trauma zelf. Dat trauma is immers niet netjes geordend, overzichtelijk of makkelijk te verteren. Het is verbrokkeld, pijnlijk en verwarrend. Tranen van Eritrea eist van je dat de comfortabele, lineaire denkkader loslaat en meebeweegt met de rauwe, gefragmenteerde herinneringen van een verscheurde familie.
Het is jullie gelukt om een complex trauma over te dragen aan een breder publiek. ‘Chapeau’!
In de geschiedschrijving is vaak sprake van een koloniale asymmetrie, de westerse “witte historicus” schrijft over de gemarginaliseerde ander, waarbij die ander wordt gereduceerd tot een object van studie. Jullie samenwerking is een gelijkwaardige alliantie. Amanuel behoudt het volledige eigenaarschap over de morele duiding, de emotionele waarheid en het familiale archief. Jij stelt je literaire vaardigheden ten dienste van dat verhaal. Dit is in feite een praktijkvoorbeeld van actieve dekoloniale solidariteit.
Moet wel opmerken dat wij als Indo’s voor een deel ook “wit” zijn. Maar wij zijn wel bondgenoten in de strijd om kolonialisme als een misdaad tegen de menselijkheid te laten zien.
En:
Het is een noodzakelijke samenwerking om de muren van de Nederlandse historische amnesie te doorbreken.
Ik zie jullie samenwerking als een daad van generationele en postkoloniale herkenning. Zal het proberen uit te leggen, maar schroom niet het kenbaar te maken als ik de ‘gelaagde Indische plank’ mis sla. Het boek is niet alleen een monument voor de slachtoffers in Eritrea, maar ook een subtiel gedenkteken van postkoloniale erkenning. Twee zonen van verdreven gemeenschappen hebben elkaar gevonden in de Nederlandse taal om een universele waarheid overeind te houden. De koloniale wond begint pas te helen wanneer we elkaars tranen leren lezen.
Sta me toe om jullie boek “Tranen van Eritrea” en mijn boek “Sudah, laat maar. Voorbij het cynisme.”, moreel te vergelijken.
Hoewel de boeken verschillende geografische en historische brandpunten hebben, zijn ze thematisch onlosmakelijk met elkaar verbonden. Beide werken zijn te lezen als een radicale, dekoloniale vuist tegen de historische amnesie, de witte onschuld en de instituten die koloniaal geweld weigeren moreel te duiden.
In de Indische gemeenschap werd de zin ‘Sudah, laat maar.’ decennialang gebruikt als een overlevingsmechanisme, een berustende capitulatie om het onmetelijke leed van de (de)kolonisatie, Bersiap en de kille ontheemding in Nederland niet telkens te hoeven heropenen. Ik leg in mijn boek bloot hoe de Nederlandse staat en gevestigde historische scholen dankbaar misbruik hebben gemaakt van dit stilzwijgen. Het werd gecultiveerd om het structurele karakter van het koloniale geweld weg te schrijven als een reeks ‘incidentele excessen’.
Jullie boek doet exact hetzelfde, maar dan ten opzichte van de westerse en Eritrese politieke eufemismen. Waar de Europese asielpolitiek spreekt over een abstract “migratievraagstuk” of “vluchtelingenstromen”, dwingt dit boek de lezer om te spreken over een existentiële vlucht voor een totalitaire politiestaat. Het doorbreekt het eufemisme van de Eritrese “onafhankelijkheid” door te laten zien dat de nieuwe vlag slechts de maskering is van een gekloonde kolonisator.
Wij weigeren genoegen te nemen met een ‘klinische’, objectiverende blik op het verleden en eisen een morele stellingname. Het eist dat we, ondanks de verbrokkelde herinneringen en het institutionele zwijgen, blijven zoeken naar menselijke waardigheid en heling. Geschiedenis is geen afgesloten hoofdstuk, het is een open wond die doorbloedt tot in het heden.
Juist daarom is de subtitel van jullie boek, Licht aan de horizon, zo cruciaal. Deze subtitel slaat de brug van het rauwe, historische verdriet (‘de tranen’) naar de hoopvolle en moedige blik gericht op de toekomst (‘het licht’). Het herinnert ons eraan dat het dekoloniale narratief niet mag eindigen in totale destructie of cynisme. Het eist dat we, ondanks de verbrokkelde herinneringen en het institutionele zwijgen, blijven zoeken naar menselijke waardigheid en heling. Pas wanneer we de moed hebben om de deksel van de doofpot te lichten en elkaars wonden werkelijk te begrijpen, gloort er weer perspectief aan de horizon. Jullie alliantie toont aan dat die reis is begonnen.
Met respectvolle groet,
Gerard