Een vraag van een lezer

Als reactie op mijn blog met het

stappenplan voor het inleveren van een manuscript

kreeg ik een interessante vraag van Noortje.

Noortje vroeg:
“Hoe word je proeflezer of redacteur? Als ik zoek op redactiewerk,
verwachten ze vaak dat je de artikelen ook zelf schrijft. Dat is niet wat
ik bedoel. Ik krijg regelmatig boeken onder ogen waarbij mijn haren
overeind gaan staan van de fouten, terwijl de inhoud wel goed is. Dat
gebeurt niet alleen bij mensen die zelf hun boek uitgeven, maar soms ook
bij bekende auteurs.”

Proeflezen en redactie worden vaak door elkaar gehaald. Dat is begrijpelijk,
want de benamingen worden niet overal op dezelfde manier gebruikt. Binnen
Droomvallei Uitgeverij maken we onderscheid tussen inhoudelijk meelezen
tijdens het schrijfproces en de professionele redactie van een vrijwel
afgerond manuscript.

Wat doet een proeflezer?

Een proeflezer krijgt het manuscript meestal tijdens het schrijfproces of
wanneer de eerste volledige versie klaar is. De tekst hoeft op dat moment
nog niet foutloos te zijn. Het gaat vooral om de vraag:
werkt het verhaal voor een lezer?

Een proeflezer kan onder andere letten op:

• Is de verhaallijn logisch en goed te volgen?
• Zijn de personages geloofwaardig en consequent?
• Zitten er onduidelijkheden of tegenstrijdigheden in het verhaal?
• Blijft het verhaal boeien?
• Werkt de spanningsopbouw?
• Zijn sommige passages te lang, te kort of overbodig?
• Ontbreekt er informatie die de lezer nodig heeft?

Soms leest een proeflezer een manuscript meerdere keren. De auteur verwerkt
de opmerkingen, herschrijft de tekst en laat daarna eventueel een nieuwe
versie lezen.

De proeflezer is daarmee een soort testpiloot voor het verhaal. Niet om elk
schroefje te poetsen, maar om te controleren of het geheel daadwerkelijk
opstijgt.

Hoe word je proeflezer?

Veel auteurs zoeken proeflezers via hun eigen netwerk, sociale media,
schrijfgroepen of nieuwsbrieven. Je kunt reageren wanneer een auteur een
oproep plaatst, maar je kunt ook zelf laten weten dat je graag manuscripten
leest en inhoudelijke feedback geeft.

Je hebt hiervoor niet altijd een officiële opleiding nodig. Je moet vooral
aandachtig kunnen lezen, helder kunnen uitleggen wat je opvalt en onderscheid
kunnen maken tussen een echt probleem in de tekst en je eigen persoonlijke
smaak.

Een goede proeflezer schrijft dus niet alleen: “Ik vond het leuk” of “Dit is
niets voor mij.” Die legt uit waarom een passage wel of niet werkt
en wat er tijdens het lezen gebeurt.

Wat doet een redacteur?

Wanneer de inhoud van het boek stevig staat, volgt de redactie. Een
professionele redacteur kijkt nauwkeurig naar de tekst en helpt om fouten,
onduidelijkheden en stijlproblemen eruit te halen.

Bij een redactieronde kan onder andere worden gekeken naar:

• spelling en grammatica;
• zinsbouw en woordkeuze;
• leestekens en aanhalingstekens;
• onnodige herhalingen;
• consequent taalgebruik;
• stijlverschillen binnen het manuscript;
• namen, tijdlijnen en details die overal hetzelfde moeten blijven.

Daarnaast bestaat er inhoudelijke of structurele redactie. Daarbij kijkt een
redacteur uitgebreider naar de opbouw, personages, vertelvorm,
spanningsboog, hoofdstukindeling en samenhang van het manuscript.

Zo’n inhoudelijke redactieronde is uitgebreider dan een laatste controle op
taal- en tikfouten. Het kan betekenen dat delen moeten worden verplaatst,
uitgebreid, ingekort of herschreven.

Hoe word je redacteur?

Voor redactiewerk heb je een uitstekende beheersing van de Nederlandse taal
nodig. Daarnaast moet je nauwkeurig kunnen werken, wijzigingen kunnen
uitleggen en de stem van de auteur respecteren.

Een redacteur hoeft niet automatisch zelf artikelen of verhalen te
schrijven. Dat is tekstschrijven of copywriting. Redigeren betekent dat je
de tekst van iemand anders controleert en verbetert, zonder er ongemerkt je
eigen boek van te maken.

Er bestaan verschillende opleidingen en cursussen voor redacteuren,
tekstcorrectoren en persklaarmakers. Veel redacteuren bouwen daarnaast
ervaring op door korte teksten te redigeren, mee te kijken met ervaren
redacteuren en een portfolio samen te stellen.

Uitgevers werken vaak met een aantal vaste redacteuren van wie zij de
werkwijze, specialismen en kwaliteit kennen.

Hoe werkt redactie bij Droomvallei Uitgeverij?

Bij Droomvallei Uitgeverij vraag ik auteurs tegenwoordig om hun manuscript
vóór het insturen al zorgvuldig te laten nakijken. Een manuscript hoeft niet
volmaakt te zijn, maar ik verwacht wel dat de auteur zelf alles heeft gedaan
om een goede en verzorgde tekst aan te leveren.

Wil je een boek aan Droomvallei Uitgeverij aanbieden? Bekijk dan eerst de
informatie over

een manuscript insturen
.
Daar lees je welke verhalen bij de uitgeverij passen en waar je vooraf
rekening mee moet houden.

Na acceptatie volgt opnieuw een professionele redactieronde. Dat is geen
overbodige luxe. Tijdens iedere ronde worden weer andere dingen gezien. De
auteur kent het verhaal vaak zo goed dat het brein ontbrekende woorden en
kleine fouten automatisch aanvult. Een redacteur leest met frissere ogen en
iets minder mededogen voor verdwaalde komma’s.

Ook na de redactie wordt het opgemaakte boek nog gecontroleerd. Volledig
garanderen dat er nergens meer een foutje achterblijft, kan helaas niemand.
Met meerdere zorgvuldige lees- en correctierondes wordt die kans wel zo klein
mogelijk gemaakt.

Ben je benieuwd welke stappen een boek nog meer doorloopt? Lees dan ook

wat een uitgever doet: tien stappen tot jouw boek
.

En wat doet een recensent?

Een recensent komt pas in beeld wanneer het boek is verschenen. Recensenten
en boekenbloggers ontvangen een exemplaar, lezen het boek en delen vervolgens
hun mening via hun website, sociale media, Hebban of een online boekwinkel.

Een recensent helpt dus niet meer om het manuscript te verbeteren. De
recensie is bedoeld voor potentiële lezers die willen weten waar het boek
over gaat en of het bij hen past.

Recensies zijn bovendien waardevol voor de zichtbaarheid en vindbaarheid van
een boek. Droomvallei Uitgeverij werkt daarom samen met verschillende
enthousiaste boekenbloggers.

Lees bijvoorbeeld meer over de

boekenbloggers die met Droomvallei samenwerken

of bekijk het

interview met boekenblogger Diane Kooistra
.

Het verschil in één oogopslag